Sipariş Risk Skoru ve Kara Liste
Her vitrin siparişine 0-100 arası bir risk puanı verilir; şüpheli e-posta, telefon ve IP adreslerini kara listeye alıp sipariş vermelerini engellersiniz.
Nerede bulunur: Sol menü → Siparişler → Risk ve Kara Liste · sipariş listesindeki Risk sütunu · sipariş detayındaki Risk değerlendirmesi kartı Kimler için: Özellikle kapıda ödeme kabul eden, sahte/şaka siparişten zarar gören mağazalar Kısaca: Her vitrin siparişine 0-100 arası bir risk puanı verilir; şüpheli e-posta, telefon ve IP adreslerini kara listeye alıp sipariş vermelerini engellersiniz.
Ne işe yarar?
Kapıda ödeme açıkken sahte bir sipariş doğrudan kargo masrafı ve iade demektir. Aynı IP'den arka arkaya 20 sipariş, sürekli iptal eden bir telefon numarası, adresi şehriyle uyuşmayan kayıtlar… Bunları elle fark etmek imkânsızdır.
Bu özellik iki katman sunar:
- Risk puanı — sipariş oluşurken birkaç kural çalışır, siparişe 0-100 arası puan ve gerekçe listesi yazılır. Sadece görünürlük sağlar.
- Kara liste — belirlediğiniz e-posta / telefon / IP adresleri mağazanızda sipariş oluşturamaz.
Yüksek risk siparişi otomatik iptal ETMEZ. Ayarlar ekranında da yazar: "Risk puanı yalnızca görünürlük içindir: yüksek riskli sipariş otomatik olarak iptal edilmez, sadece işaretlenir." Kararı her zaman siz verirsiniz.
Risk puanını nerede görürsünüz?
Sipariş listesinde
Risk sütununda renkli bir rozet çıkar: Düşük risk, Orta risk, Yüksek risk. Üzerine geldiğinizde puanı görürsünüz ("Risk puanı: 62/100"). Üst bardaki filtreyle yalnız belirli risk seviyesindeki siparişleri listeleyebilirsiniz.
Bazı siparişlerde rozet yerine şunlar yazabilir:
| Etiket | Anlamı |
|---|---|
| Hesaplanıyor | Puan arka planda hesaplanıyor; birazdan sayfayı yenileyin. |
| Puanlanmadı | Sipariş oluştuğunda puanlama kapalıydı ya da sonradan açıldı. |
| Kapsam dışı | Risk puanı yalnız vitrinden gelen siparişler için hesaplanır; manuel ve pazaryeri siparişleri puanlanmaz. |
Sipariş detayında
Sipariş detayında Risk değerlendirmesi kartı bulunur. Kartta:
- Risk puanı ve seviyesi,
- Hesaplanma zamanı,
- Hangi kuralların tetiklendiği ve neden (örn. "Aynı IP adresinden son 24 saatte 7 sipariş verildi."),
- Sipariş kimlikleri (e-posta / telefon / IP) ve her birinin yanında Kara listeye ekle kısayolu.
Hiçbir kural tetiklenmediyse: "Hiçbir risk kuralı tetiklenmedi."
Kurallar (puan neden yükselir?)
Yedi kural vardır. Her birinin ağırlığını ayarlardan değiştirebilirsiniz:
| Kural | Ne zaman tetiklenir? |
|---|---|
| Aynı IP'den kısa sürede çok sipariş | Aynı IP adresinden son 24 saat içinde çok sayıda sipariş geldiğinde. |
| Aynı IP, farklı telefonlar | Tek bir IP adresinin arkasında farklı telefon numaraları göründüğünde. |
| Aynı telefon, farklı e-postalar | Tek bir telefon numarası farklı e-posta adresleriyle eşleştiğinde. |
| Aynı e-posta ile art arda sipariş | Aynı e-posta adresi son 24 saatte birden çok sipariş verdiğinde. |
| Sipariş tutarı sapması | Sipariş tutarı mağazanın ortalama sepetinin çok üzerindeyse. |
| Adres-şehir uyuşmazlığı | Yazılan şehir seçilen şehirle ya da fatura şehriyle çeliştiğinde. |
| Geçmiş iptal oranı | Aynı müşterinin geçmiş siparişlerinin büyük kısmı iptal/ödeme başarısızlığıyla bittiyse. |
Bu kurallar tek başına suçlama değildir. Aynı ofisten sipariş veren iki çalışan da "aynı IP" kuralını tetikleyebilir. Bu yüzden puan bir işarettir, karar değildir.
Risk ayarları
Siparişler → Risk ve Kara Liste → Risk ayarları sekmesi:
| Ayar | Ne yapar? |
|---|---|
| Risk puanlaması açık | Kapatırsanız yeni siparişler puanlanmaz; mevcut puanlar olduğu gibi kalır. |
| Yüksek riskli kapıda ödemede telefon teyidi | Açıkken yüksek riskli kapıda ödeme siparişleri "teyit bekliyor" olarak işaretlenir. |
| Orta risk eşiği | Bu puan ve üzeri siparişler orta riskli sayılır. |
| Yüksek risk eşiği | Bu puan ve üzeri siparişler yüksek riskli sayılır. |
| Geçmişe bakış (gün) | Tekrar ve iptal geçmişi kuralları bu kadar günlük geçmişe bakar. |
| Kural ağırlıkları | Her kuralın puana katkısı. Ağırlığı 0 yapmak kuralı etkisiz kılar. |
Yüksek risk eşiği, orta risk eşiğinden küçük olamaz.
Ayarları kurcaladıysanız Varsayılanlara dön ile hazır ağırlıklara geri dönebilirsiniz.
Telefonla teyit (kapıda ödeme)
Ayar açıkken, yüksek riskli kapıda ödeme siparişleri "teyit bekliyor" olarak işaretlenir. Sipariş detayındaki Telefonla teyit (kapıda ödeme) kartından:
| Durum | Ne demek? |
|---|---|
| Teyit gerekmiyor | Sipariş bu kapsama girmiyor. |
| Teyit bekliyor | Müşteriyle görüşülmesi öneriliyor. |
| Teyit edildi | Görüşüldü, sipariş doğrulandı. |
| Ulaşılamadı | Müşteriye ulaşılamadı. |
Bir Teyit notu yazabilirsiniz (örn. "müşteri siparişi doğruladı"); kim ve ne zaman teyit etti bilgisi kartta kalır.
Bu adım kargoyu engellemez. Teyit edilmemiş bir siparişe kargo kaydı oluşturmaya çalışırsanız uyarı çıkar ("Bu sipariş telefonla teyit edilmedi. Yine de kargo kaydı oluşturmak istiyor musunuz?") ama Yine de devam et diyebilirsiniz. Karar sizindir.
Kara liste
Siparişler → Risk ve Kara Liste → Kara liste sekmesi.
"Kara listedeki e-posta, telefon ve IP adresleri mağazanızda sipariş oluşturamaz. Müşteriye yalnızca genel bir hata mesajı gösterilir; gerçek sebep sadece burada görünür."
Kayıt ekleme
- Kara listeye ekle butonuna basın.
- Tip seçin: E-posta, Telefon veya IP adresi.
- Değer girin (örn.
ornek@eposta.com,0532 111 22 33,88.240.1.2). - Sebep yazın — yalnız panelde görünür, müşteri görmez.
Biçim önemli değil: telefon ve e-posta biçimden bağımsız eşleşir; 0532… ile +90532… aynı kayıt sayılır.
Daha hızlı yol: sipariş detayındaki Sipariş kimlikleri bölümünden ilgili değerin yanındaki Kara listeye ekle kısayolunu kullanın.
Listede ne görürsünüz?
Her kaydın yanında Engellenen deneme sayısı (bu kayıt yüzünden kaç siparişin engellendiği), Ekleyen kişi ve sebep bulunur. Değer, sebep veya ekleyen kişiye göre arama yapabilirsiniz.
Kara liste artık panelin diğer listeleriyle (ürün, sipariş) aynı araç çubuğunu kullanır:
- Tip filtresiyle yalnız e-posta, telefon veya IP kayıtlarını gösterebilirsiniz. Dar ekranda aynı filtre Filtreler panelinden açılır.
- Diğer işlemler → Sütunları Özelleştir ile görmek istemediğiniz sütunları gizleyebilirsiniz.
- Liste uzadığında altta sayfalama ve Sayfa başına satır seçimi çıkar; seçtiğiniz satır sayısı tarayıcınızda hatırlanır.
Kaydı düzenleme ve kaldırma
Her satırın sonundaki ⋮ menüsünde Düzenle (yalnız sebep değiştirilebilir) ve Sil bulunur.
Kaydı sildiğinizde uyarı çıkar: "… kara listeden kaldırılacak. Bu değer yeniden sipariş verebilecek."
Müşteriye ne görünür? Kara listedeki biri sipariş vermeye çalıştığında yalnızca genel bir hata mesajı görür. "Kara listedesiniz" gibi bir bilgi asla gösterilmez — bu hem müşteri ilişkisi hem güvenlik açısından bilinçli bir tercihtir.
Adım adım: sahte siparişle mücadele
- Siparişler → Risk ve Kara Liste → Risk ayarları'nı açın, Risk puanlaması açık olduğundan emin olun.
- Kapıda ödeme kabul ediyorsanız Yüksek riskli kapıda ödemede telefon teyidi'ni açın.
- Sipariş listesinde Risk filtresini Yüksek risk yapın; çıkan siparişleri tek tek inceleyin.
- Gerçekten sahte olduğuna kanaat getirdiğiniz siparişte detayına girin → Sipariş kimlikleri → ilgili telefon/e-posta için Kara listeye ekle, sebebini yazın.
- Birkaç hafta sonra Engellenen deneme sayılarına bakarak kara listenin işe yarayıp yaramadığını görün.
Sık sorulanlar
Yüksek riskli sipariş otomatik iptal olur mu? Hayır. Sistem yalnız işaretler; iptal kararı sizindir.
Manuel oluşturduğum siparişte neden "Kapsam dışı" yazıyor? Risk puanı yalnız vitrinden gelen siparişler için hesaplanır. Manuel ve pazaryeri siparişleri puanlanmaz.
Puan "Hesaplanıyor" kalmış. Yoğun anlarda puanlama arka plana alınır. Sayfayı biraz sonra yenileyin.
Bir kural bize uymuyor, sürekli boşuna tetikleniyor. Risk ayarları → Kural ağırlıkları'ndan o kuralın ağırlığını 0 yapın; kural etkisiz kalır.
Kara listeye eklediğim müşteri yine sipariş verdi. Farklı bir e-posta/telefon/IP kullanmış olabilir. Sipariş detayındaki Sipariş kimlikleri bölümünden yeni değerleri de ekleyin.
Kara liste eski siparişleri siler mi? Hayır. Yalnızca yeni sipariş oluşturmayı engeller; geçmiş siparişler olduğu gibi kalır.
IP adresini engellemek riskli mi? Olabilir — aynı IP'yi bir okul, ofis veya operatör ağı paylaşabilir. Önce e-posta/telefon engellemeyi tercih edin, IP'yi son çare olarak kullanın.
Bu sayfa faydalı oldu mu?